مهمترین تحولات روز، ادامه حملات به اهداف دریایی در تنگه هرمز، حمله ایران به تأسیسات صنعتی بحرین و تلاش تهران برای عبور دادن نفتکشها از محاصره دریایی آمریکا است.
۱. بحرین؛ حمله به تأسیسات صنعتی غیرنظامی
تحول مهم امروز
بحرین اعلام کرده است حملهای منتسب به ایران به یک تأسیسات صنعتی غیرنظامی برخورد کرده و باعث آتشسوزی شده است. طبق اعلام وزارت کشور بحرین، این حادثه تلفات جانی نداشته است.
نیروی دفاعی بحرین همچنین گفته چند حمله هوایی را رهگیری کرده و سقوط بقایای مهمات موجب خسارت مادی شده است.
سپاه پاسداران مدعی شده به دو سامانه راداری پدافند پاتریوت آمریکا در پایگاههای الرفاع و عوالی حمله کرده است. این ادعا و میزان خسارت به سامانههای آمریکایی هنوز مستقلاً تأیید نشدهاند. Reuters +1
اهمیت: حمله به تأسیسات صنعتی غیرنظامی نشان میدهد دامنه خطر برای کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی از پایگاههای نظامی فراتر رفته است.
۲. تنگه هرمز؛ افزایش حملات به نفتکشها
بر اساس گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO)، در روزهای اخیر دو نفتکش در نزدیکی بندر خصب عمان با پرتابههای ناشناس هدف قرار گرفتهاند.
گزارش مؤسسه مطالعات جنگ (ISW) میگوید ایران احتمالاً با هدف کاهش اعتماد شرکتهای کشتیرانی به مسیرهای تحت حفاظت آمریکا، حملات خود را در بخش جنوبی تنگه هرمز افزایش داده است.
بر اساس آمار منتشرشده از سوی نهادهای دریایی:
- در اکتبر ۳۱ حادثه در اطراف تنگه هرمز ثبت شده است.
- تا ۱۸ نوامبر حدود ۱۹ حادثه دیگر گزارش شده است.
- سازمان بینالمللی دریانوردی از ۱۳۸ حمله به کشتیها در منطقه خاورمیانه از آغاز جنگ خبر داده است.
این آمار نشان میدهد امنیت کشتیرانی همچنان یکی از آسیبپذیرترین بخشهای بحران است. ABC News +1
۳. محاصره دریایی آمریکا؛ احتمال حرکت کاروان نفتکشهای ایران
گزارشهایی در رسانههای اسرائیلی منتشر شده که ایران در حال آمادهسازی کاروانی شامل بیش از ۱۴ نفتکش برای عبور از محاصره دریایی آمریکا است.
طبق این گزارش، نفتکشها در نزدیکی جزیره خارک گرد آمدهاند. رسانههای نزدیک به سپاه نیز تهدید کردهاند اگر آمریکا مانع عبور کشتیها شود، تأسیسات انرژی کشورهای منطقه ممکن است هدف قرار گیرند.
توجه: این خبر هنوز در حد گزارش رسانهای مبتنی بر دادههای ردیابی کشتیها و منابع ایرانی است و حرکت یا عبور قطعی این کاروان تأیید نشده است. report +1
۴. ایران و آمریکا؛ دیپلماسی همچنان متوقف
مهمترین نکته در مذاکرات این است که بر اساس گزارش مؤسسه مطالعات جنگ، در ۲۱ نوامبر تحول معناداری در مذاکرات ایران و آمریکا ثبت نشده است.
در عین حال، گزارشها حاکی از دیدار استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ترامپ، با مقامهای قطری در برلین برای بررسی راههای میانجیگری است.
مواضع دو طرف همچنان فاصله زیادی دارد:
- واشنگتن خواهان توافقی دائمی درباره برنامه هستهای ایران است.
- تهران پایان محاصره دریایی و رفع تحریمها را از شروط اصلی میداند.
- اختلاف درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و بازرسی از تأسیسات هستهای نیز حل نشده است.
بنابراین تماسهای قطر را باید تلاش برای باز نگهداشتن مسیر دیپلماسی دانست، نه نشانه دستیابی به توافق. ISW +2
۵. عربستان و یمن؛ تهدید بابالمندب ادامه دارد
حوثیها در حال تقویت مواضع نظامی خود در امتداد بابالمندب هستند. گزارش ISW از ایجاد استحکامات، تونلها و مواضع دفاعی در نزدیکی این مسیر دریایی خبر میدهد.
در جبهه عربستان نیز پدافند این کشور در روزهای ۲۰ و ۲۱ نوامبر چند پهپاد و موشک منتسب به حوثیها را رهگیری کرده است.
هدف حوثیها افزایش هزینه اقتصادی و سیاسی برای عربستان و وادارکردن ریاض به تغییر سیاست خود در جنگ یمن ارزیابی میشود. ISW +1
ارزیابی راهبردی امروز
به نظر میرسد بحران وارد مرحلهای شده که در آن محاصره دریایی آمریکا و تلاش ایران برای شکستن آن به محور اصلی تقابل تبدیل شده است.
سه نکته را باید بهویژه دنبال کرد:
1. کاروان نفتکشهای ایران: اگر حرکت این کاروان واقعاً آغاز شود، آمریکا با یک انتخاب دشوار روبهرو خواهد شد: اجازه عبور دادن کشتیها یا جلوگیری از آن با خطر درگیری نظامی تازه.
2. گسترش تهدید به زیرساختهای منطقه: حمله به تأسیسات صنعتی بحرین و تهدید تأسیسات انرژی کشورهای خلیج فارس، دامنه خطر را افزایش میدهد.
3. دو مسیر دریایی: هرمز و بابالمندب همزمان در معرض تهدید قرار دارند. این وضعیت میتواند تجارت جهانی، انتقال انرژی و امنیت کشورهای عربی منطقه را تحت فشار قرار دهد.
جمعبندی: در حال حاضر نشانه روشنی از توافق نزدیک میان تهران و واشنگتن وجود ندارد. به نظر میرسد هر دو طرف در حال آزمودن میزان تحمل طرف مقابل هستند؛ آمریکا از طریق محاصره دریایی و ایران از طریق فشار بر کشتیرانی و تهدید زیرساختهای منطقه. خطر اصلی، برخورد مستقیم بر سر عبور نفتکشهاست.
منابع اصلی
- رویترز – حمله به تأسیسات صنعتی بحرین، ۲۱ نوامبر
- ISW – ارزیابی نظامی ایران، ۲۱ نوامبر
- ABC News – افزایش حملات دریایی در تنگه هرمز
- The National – تحولات زنده خاورمیانه، ۲۲ نوامبر
- Associated Press – حملات به نفتکشها و تحولات دیپلماتیک
هیئت تحریریه آدپ